การประกันคุณภาพการอาชีวศึกษา

การประกันคุณภาพการอาชีวศึกษา

                พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ  พ.ศ.๒๕๔๒  เป็นกฎหมายหลักทางด้านการศึกษาฉบับแรก ของประเทศไทยที่ประชาชนได้มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นอย่างกว้างขวาง  และมีเนื้อหาสาระอย่างละเอียด   ส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงในการจัดการศึกษาอย่างมาก  องค์ประกอบหนึ่งทางการปฏิรูปการศึกษา  คือ  ระบบการบริหารและการจัดการที่เน้นในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา  ซึ่งในหมวด   ที่  ๖  มาตรฐานและการประกันคุณภาพการศึกษา  มาตราที่  ๔๗  กำหนดให้มีการระบบการประกันคุณภาพการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาทุกระดับ  ประกอบด้วย  ระบบการประกันคุณภาพภายในและระบบการประกันคุณภาพภายนอก  และมาตราที่  ๔๘  กำหนดให้หน่วยงานต้นสังกัดและสถานศึกษาจัดให้ระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา  และให้ถือว่าการประกันคุณภาพภายในเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการบริหารการศึกษาที่ต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่อง  โดยมีการจัดทำรายงานประจำปีเสนอต่อหน่วยงานต้นสังกัด  หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  และเปิดเผยต่อสาธารณชนเพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษาและรองรับการประกันคุณภาพจากภายนอกต่อไป

                เนื่องจาก  การอาชีวศึกษาเป็นการจัดการศึกษาและฝึกอบรมวิชาชีพ  เพื่อผลิตและพัฒนากำลังคนทั้งในระดับกึ่งฝีมือ  ระดับฝีมือ  ระดับเทคนิค  และระดับเทคโนโลยีในทุกสาขาวิชาชีพ   ให้มีคุณภาพและมาตรฐาน  มีความสอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ  สังคม  วัฒนธรรม  สิ่งแวดล้อม  และความก้าวหน้าทางด้านเทคโนโลยี  สามารถสนองความต้องการของตลาดแรงงานและการประกอบอาชีพอิสระ              การอาชีวศึกษาหรือการศึกษาวิชาชีพจึงเป็นรากฐานอันสำคัญในการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม  เพราะความเจริญของประเทศต้องเริ่มจากพื้นฐานของการประกอบอาชีพ  สร้างผลผลิตและรายได้ของประชาชน        การจัดการอาชีวศึกษาหรือการศึกษาวิชาชีพ  จึงต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนและสังคมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น  โดยตัวชี้วัดคุณภาพของการอาชีวศึกษาที่สำคัญประการหนึ่งคือ  ผู้สำเร็จการศึกษาสามารถประกอบอาชีพหรือสามารถทำงานได้จริง นอกเหนือไป จากที่จะต้องเป็น ผู้ที่มีความรู้ด้านวิชาการ  และมีคุณลักษณะด้าน  คุณธรรม  จริยธรรม  จริยธรรม  ตามที่สถานประกอบ การต้องการ

คุณภาพและมาตรฐานของการอาชีวศึกษา

                 เพื่อให้การจัดการอาชีวศึกษามีคุณภาพตามต้องการ  จึงได้กำหนดมาตรฐานไว้  ๓  ประเภท  ดังรายละเอียดต่อไปนี้

                ๑.  มาตรฐานอาชีวศึกษา  (Occupational  Standards : OS)  หมายถึง  สมรรถนะงานหลักและงานย่อยของแต่ละอาชีพ  ประกอบด้วยเกณฑ์การปฏิบัติงาน  ขอบเขตของงานความรู้ที่ต้องใช้  และผลงานที่เป็นรูปธรรม  ซึ่งมาตรฐานอาชีพ  เป็นมาตรฐานที่กำหนดโดยเจ้าของอาชีพหรือองค์กรทางวิชาชีพ  โดยกำหนดสมรรถนะในงานหลักหรือความสามารถในการปฏิบัติงาน  (Competency  Based)  ของอาชีพนั้น ๆ  มาตรฐานอาชีพจะใช้เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนาหลักสูตรการจัดการเรียนการสอน  และการฝึกอบรมผู้เรียนในอาชีพหนึ่ง ๆ ซึ่งสามารถกำหนดสมรรถนะต่าง ๆ ออกได้หลายระดับตามที่คณะกรรมการกำหนด  เช่น  กำหนดเป็น   ๕  ระดับ  โดยระดับ ๑  เป็นงานประจำค่อนข้างง่าย  และพัฒนาขึ้นเป็นลำดับจนถึงระดับ  ๕  ซึ่งเป็นระดับที่ซับซ้อนของงานในอาชีพมากที่สุด

                ๒.  มาตรฐานวิชาชีพ  (Vocational  Standards  : VS)  หมายถึง ข้อกำหนดคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของบุคคลด้านวิชาชีพ  เพื่อใช้เป็นเกณฑ์ในการกำกับ  ดูแล  ตรวจสอบ  ประเมินผลและการประกันคุณภาพผู้สำเร็จการศึกษาด้านอาชีวศึกษา  ซึ่งมาตรฐานวิชาชีพเป็นมาตรฐานเพื่อการพัฒนาหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอนที่สอดคล้องกับความต้องการโดยการมีส่วนร่วมขององค์กรทางวิชาชีพ  ในการจัดทำมาตรฐานวิชาชีพ  ต้องพิจารณาจากมาตรฐานอาชีพ (Occupational  Standards : OS)  ที่กำหนดจากสมรรถนะของงานหลักแต่ละอาชีพ  ร่วมกับองค์ประกอบของการจัดการศึกษาทั้ง  ๓  ด้าน  คือ  ความรู้  ทักษะ  และกิจนิสัย เพื่อนำมากำหนดเป็นสมรรถนะหรือความสามารถการศึกษาวิชาชีพของผู้เรียนด้านอาชีวศึกษา  โดยการดำเนินการร่วมกันของบุคลากรทางการศึกษาและบุคลากรจากองค์กรทางวิชาชีพ  พัฒนาเป็นมาตรฐานวิชาชีพในแต่ละสาขาวิชาสำหรับผู้เรียนในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.)  ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง  (ปวส.)   และระดับปริญญาสายเทคโนโลยีหรือสายปฏิบัติการ

                ๓.  มาตรฐานการอาชีวศึกษา  (Institutional  Standards : IS)  หมายถึง  ข้อกำหนดในการจัดการอาชีวศึกษาของสถานศึกษาของสถานศึกษา  เพื่อเป็นเกณฑ์ในการกำกับดูแล  ตรวจสอบ  ประเมินผล  และประกันคุณภาพการจัดการอาชีวศึกษา  ซึ่งมาตรฐานการอาชีวศึกษาใช้เป็นกรอบแนวทางการดำเนินงานของสถานศึกษา  อันเป็นกลไกลสำคัญในการประกันคุณภาพการจัดการอาชีวศึกษาให้มีประสิทธิภาพ  บรรลุผลตามที่ต้องการ

                กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้มาตรฐานการอาชีวศึกษาเพื่อเป็นเป้าหมายในการจัดการศึกษาและการประกันคุณภาพในสถานศึกษา  เมื่อวันที่ ๓๐ มกราคม  ๒๕๔๙  ประกอบด้วย  ๖  มาตรฐาน  ๓๔  ตัวบ่งชี้  ดังนี้

                มาตรฐานที่ ๑ ผู้เรียนและผู้สำเร็จการศึกษาวิชาชีพ  มี  ๙  ตัวบ่งชี้

มาตรฐานที่ ๒ หลักสูตรและการจัดการเรียนการสอน  มี  ๑๒  ตัวบ่งชี้

มาตรฐานที่ ๓ กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน  มี  ๕  ตัวบ่งชี้

มาตรฐานที่ ๔ การบริการวิชาชีพสู่สังคม  มี  ๒  ตัวบ่งชี้

มาตรฐานที่ ๕ นวัตกรรมและการวิจัย  มี  ๓  ตัวบ่งชี้

มาตรฐานที่ ๖ ภาวะผู้นำและการจัดการ  มี ๓  ตัวบ่งชี้